Ελικώνας, «το μέγα και άγιο βουνό που βασίλευαν οι μούσες».

ΕΝΑ ΒΟΥΝΟ ΠΟΥ Η ΦΗΜΗ ΤΟΥ ΦΤΑΝΕΙ ΣΤΑ ΠΕΡΑΤΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

183943075_4175413969147923_7224632259899416880_nΓράφει η Βασιλική Νιαβή

Το όνομα Ελικών δόθηκε πιθανότατα στο ορεινό αυτό σύμπλεγμα από τη διάταξη που έχουν οι οροσειρές γύρω από τον κεντρικό Ελικώνα η οποία παραπέμπει στο σχήμα της έλικας.

Ένας αρχαίος μύθος λέει πως πήρε το όνομά του από το Ελικώνα, τον περίφημο «υφάντη ποικίλων υφασμάτων», που ήταν γιος του Ακεσσού, ο οποίος ασκούσε την ίδια τέχνη: «ο Ελικώνας χάρισε στη θεά Αθηνά το αραχνοΰφαντο πέπλο που θα φορούσε στο γάμο της Αρμονίας και του Κάδμου. Μετά το γάμο η Αθηνά το κρέμασε σε « ευθυτενή δρυ », πάνω στο ιερό βουνό που το ονόμασε Ελικώνα».

Ο Πλούταρχος, στην Πραγματεία του περί «Ποταμών και Βουνών» παραθέτει τον παρακάτω περιγραφικό θρύλο για την ιδιαιτερότητα των δύο κύριων βουνών που ανήκουν στην αλυσίδα που περικυκλώνει τη Βοιωτία:

«Ο Ελικώνας και ο Κιθαιρώνας ήταν αδέρφια, αλλά πολύ διαφορετικά μεταξύ τους στην διάθεση και τον χαρακτήρα. Ο μεν ήταν ήπιος και ευγενής, και σωστός στα καθήκοντά του απέναντι στους γονείς του, τους οποίους φρόντιζε στα γηρατειά τους. Ο Κιθαιρώνας από την άλλη, ήταν ζηλόφθονος και άπληστος. Επιθυμούσε να αποκτήσει ολόκληρη την περιουσία της οικογένειας για τον εαυτό του. Για να την αποκτήσει, φόνευσε τον πατέρα του, και κατόπιν πέταξε τον αδερφό του με δόλιο τρόπο σε έναν γκρεμό, αλλά παρασύρθηκε και ο ίδιος, από την ορμή με την οποία έσπρωξε τον αδερφό του και έπεσε και αυτός στον γκρεμό. Έπειτα από τον θάνατό τους, με την θέληση των Θεών, οι δύο αδερφοί μεταμορφώθηκαν στα δύο Βουνά που φέρουν το όνομά τους. Ο Κιθαιρώνας, λόγω της ασέβειας του, έγινε η κατοικία για τις Ερινύες, οι Μούσες και οι Νύμφες λόγω του ευγενικού και στοργικού χαρακτήρα του, επέλεξαν τον Ελικώνα σαν το αγαπημένο τους στέκι».

Σε μια ενεπίγραφη αναθηματική στήλη της ελληνιστικής εποχής ο Ελικώνας παριστάνεται με μορφή γέροντα με μακριά μαλλιά και γένια ο οποίος αναδύεται από βραχώδη κορυφή.

Ο Ελικώνας είναι ένα μακρύ ορεινό συγκρότημα το οποίο στο νοτιοδυτικό τμήμα της Βοιωτίας κατά μήκος του Κορινθιακού κόλπου, από το Νεοχώρι μέχρι το Στείρι, με μήκος 35 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 15 έως 20 χιλιόμετρα. Από γεωλογική άποψη ανήκει στη γεωμορφολογική ζώνη Παρνασσού-Γκιόνας και παρουσιάζει ορισμένα κοιτάσματα βωξίτη. Μεγάλο μέρος του Ελικώνα καλύπτεται από έλατα και βελανιδιές.

Ο Παυσανίας περιγράφει τον Ελικώνα ως το πιο γόνιμο και γεμάτο ζωή όρος ενώ αναφέρει ότι είναι το πιο πλούσιο σε αυτόχθονα φυτά και θαυματουργά βότανα. Τα περισσότερα από αυτά αποτελούν αντίδοτο σε θανατηφόρα δηλητήρια που ήταν γνωστά εκείνη την εποχή. Έτσι λοιπόν, όπως επισημαίνει ο Παυσανίας, στον Ελικώνα ούτε από τσίμπημα φιδιού δεν πεθαίνει κανείς. Πολύ πλούσια επίσης είναι και η πανίδα. Μπορεί κανείς να συναντήσει πολλά είδη ζώων όπως αλεπούδες, λαγούς, λύκους και τσακάλια ενώ μπορεί ν’ ακούσει τον κούκο Μάη μήνα, να δει κουκουβάγιες και διάφορα άλλα είδη πουλιών.

Κρύα νερά τρέχουν από τις πολλές πηγές όλο σχεδόν το χρόνο. Στον Ελικώνα βρίσκονται και οι δυο πηγές αφιερωμένες στις Μούσες: η Αγανίππη και η Ιπποκρήνη που τα νερά τους τις εμπνέουν.

Η νύμφη Αγανίππη ήταν κόρη του ποταμού Περμησσού. Στις πρόποδες του Ελικώνα βρίσκεται πηγή αφιερωμένη σ’ αυτήν η οποία έχει το όνομά της. Η πηγή ήταν υπό την προστασία των Μουσών γι’ αυτό ονομάζονταν και «Αγανιππίδες». Ο Ησίοδος της δίνει το επίθετο «μελάνυδρος», γιατί στον πυθμένα της ίσως είχε μαύρη άμμο.

Σύμφωνα με ένα μύθο η πηγή Ιπποκρήνη, που βρίσκεται στην κορυφή Ζαγαρά ή Μεγάλη Τσούκα δημιουργήθηκε όταν οι κόρες του βασιλιά Πίερου προκάλεσαν σε διαγωνισμό στο τραγούδι με της Μούσες:

«Μόλις άρχισαν να τραγουδούν οι κόρες του Πίερου έπεσε σκότος βαθύ σ` όλη την γύρω περιοχή. Όταν άρχισαν να τραγουδούν οι Ελικωνιάδες Μούσες έλαμψε πάλι το φως του ήλιου. Όλα τα κινητά πράγματα του κόσμου μαγεύτηκαν από τις μελωδίες και άρχισαν να κινούνται, οι ποταμοί, η θάλασσα, τα άστρα και ο Ουρανός. Ο Ελικώνας μαγεμένος άρχισε να αιωρείται προς τον Ουρανό. Τότε ο Ποσειδώνας φοβήθηκε μήπως το όρος φτάσει πολύ ψηλά και τρυπήσει το θόλο του Ουρανού και οι άνθρωποι ανέβουν στον τόπο της κυριαρχίας των θεών. Τότε έστειλε το φτερωτό άλογο, τον Πήγασο, να επαναφέρει το όρος στη θέση του κι αυτό έδωσε μια κλωτσιά στο βουνό. Χτύπησε με δύναμη ο Πήγασος την κορυφή του Ελικώνα και το όρος κάθισε πάλι στη Γη. Στο σημείο που το χτύπησε ανέβλυσε νερό και δημιουργήθηκε η πηγή Ιπποκρήνη.

Οι κόρες του Πίερου αναγνώρισαν την ήττα τους και σιώπησαν. Οι Μούσες τότε εξοργίσθηκαν που δεν μίλησαν και μεταμόρφωσαν τις κόρες του Πίερου σε όρνεα, να κράζουν σε όλη τους τη ζωή με αποκρουστικές φωνές». Δίπλα στην πηγή Ιπποκρήνη, υπήρχε ό βωμός του Διός του Ελικωνίου.

Ο ποιητής Ησίοδος αναφέρει στο έργο του «Θεογονία» και άλλες και πηγές που ήταν άντρα των Μουσών: «Λούζουν τα μικρά τους σώματα στο νερό του Περμεσσού, ο σημερινός Ασκραίος ή της Ιπποκρήνης ή του στοιχειωμένου Ολμειού».

Ο Ολμειός είναι ένα άλλο ποτάμι της «Θεογονίας» που πηγάζει από τον Ελικώνα, στα νερά του οποίου λούζονταν οι Μούσες για να έχουν έμπνευση. Ίσως είναι το ρέμα Ζαγαράς, που είναι ένα από τα πολλά ρέματα που έχουν τις πηγές τους στον Ελικώνα και ενώνεται με τον Περμησσό. Στον Ελικώνα βρίσκεται επίσης η πηγή όπου ο Νάρκισσος εμπνεύστηκε από την ίδια την ομορφιά του.

Στον Όμηρο, σε μια σύντομη επίκληση στον Ποσειδώνα, ο θεός χαρακτηρίζεται «κύριος του Ελικώνος» προφανώς γιατί ως θεός των θαλασσών και των υδάτων προκάλεσε τη δημιουργία των πηγών του Ελικώνα.

Ο Δίας εγκατέστησε τις εννέα κόρες του, τις Μούσες, στο βουνό αυτό για να γίνει το σπίτι τους κοντά στην πηγή Ιπποκρήνη και να διδαχθούν από τον Απόλλωνα την ικανότητα της μαντικής, τις τέχνες και τις επιστήμες.

Στους πρόποδες του Ελικώνα υπήρχε το μοναδικό άλσος των Μουσών, αρχαίος λατρευτικός χώρος, με περίφημα αγάλματα. Ελάχιστα ίχνη του άλσους παραμένουν μέχρι σήμερα για τα έμπειρα μάτια των μελετητών.

Η φήμη του Ελικώνα έφτασε στην αρχαιότητα στα πέρατα της οικουμένης, θεωρώντας τον την κατοικία των Ελικωνιάδων Μουσών και το κέντρο της τέχνης και των επιστημών. Το επίθετο Ελικώνιος εκτός από το Δία, τις Μούσες δόθηκε στον Απόλλωνα, στον Ερμή και στον Ποσειδώνα, ο οποίος λατρευόταν ιδιαίτερα στην Βοιωτία.

Σήμερα εξακολουθεί να φημίζεται για τις πηγές του, το φυσικό τοπίο, την υπέροχη θέα του. Ο Ελικώνας είναι ένα μέρος που αξίζει να περπατήσει κανείς και να απολαύσει τις ομορφιές της φύσης.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s