Ληστρικός ολιστικός ολοκληρωτισμός.

pagkosmiopoiisiΑδάμ Αδαμόπουλος*

Η ανακάλυψη νέων ηπείρων, μια ευρωπαϊκή περιπέτεια που ξεκίνησε οργανωμένα κατά τον 15ο αιώνα, συνοδεύτηκε από μια σειρά γεγονότων που καθόρισαν τις μετέπειτα οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις σε ολόκληρο τον πλανήτη. Οι Ευρωπαίοι δεν εστίασαν τόσο στην ευγενή αλληλεπίδραση με τους νέους πολιτισμούς που συναντούσαν, στη γνώση που οι πολιτισμοί αυτοί μετέφεραν και στο πνεύμα και στη διαφορετική θεώρηση του κόσμου που προσέφεραν. Αυτό που τους ενδιέφερε πρωτίστως ήταν η εγκατάσταση αποικιών στα νέα εδάφη, η εμπορική τους εκμετάλλευση, η εγκαινίαση νέου τύπου συναλλαγών επ’ ωφελεία και για ευόδωση των οικονομικών τους επιδιώξεων, και όλα αυτά πάντα σε βάρος των ντόπιων πληθυσμών.

Οι νέοι τομείς ανάπτυξης επέτρεψαν τεράστια περιθώρια κέρδους, εξυπηρετούμενοι κυρίως από δύο βασικές δομές. Η πρώτη βασίζεται στην τριγωνική σχέση του Ατλαντικού: μεταλλεύματα (χρυσός, άργυρος) αλλά και εξωτικά προϊόντα των φυτειών του Νέου Κόσμου γίνονται ανάρπαστα στην Ευρώπη για επεξεργασία και μεταπώληση, δούλοι μεταφέρονται από την Αφρική ως φτηνό εργατικό δυναμικό για τις φυτείες και τα μεταλλεία του Νέου Κόσμου, ενώ προς την Αμερική και την Αφρική εξάγονται τα επεξεργασμένα προϊόντα και καταναλωτικά αγαθά.

Η δεύτερη δομή αναπτύσσεται στην Ανατολή με μπαχαρικά και τσάι να καταφτάνουν στην Ευρώπη διά θαλάσσης, παρακάμπτοντας τις ελεγχόμενες από Άραβες και Οθωμανούς χερσαίες οδούς, με παράλληλη πύκνωση των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων στην Κίνα, την Ινδονησία και τέλος, την Ιαπωνία. Η τάξη των εμπόρων ενισχύεται και αναρριχάται κοινωνικά, λαμβάνοντας ωστόσο ληστρικά και φεουδαλικά χαρακτηριστικά, υπερεκμεταλλευόμενη φυσικούς και ανθρώπινους πόρους – μια εξέλιξη που ο Γάλλος ιστορικός Φερνάντ Μπροντέλ αποκάλεσε «προδοσία της αστικής τάξης».

Από αυτή την πρώιμη παγκοσμιοποίηση στην αυγή της Νεωτερικής Εποχής, φτάνουμε στον σημερινό, ψηφιακά παγκοσμιοποιημένο, φονταμενταλιστικό καπιταλισμό. Είναι ο καπιταλισμός που θα στείλει λογαριασμούς ρεύματος χιλιάδων ευρώ σε πολίτες που αμείβονται με 500 ευρώ όλο κι όλα τον μήνα και θα διακόψει τις παροχές αν δεν εξοφληθούν οι λογαριασμοί. Είναι ο καπιταλισμός του ακραίου ανταγωνισμού, αλλά όχι στο πεδίο της λεγόμενης «ελεύθερης αγοράς» που θα συρρικνώσει τα –ληστρικά τώρα– περιθώρια κέρδους προς όφελος των πολιτών, αλλά ενός ταξικού ανταγωνισμού των πολύ πλούσιων έναντι των, ολοένα και περισσότερων, πολύ φτωχών.

Είναι ο καπιταλισμός του άνευ ορίων και όρων αμοραλισμού, του ακραίου κυνισμού για το μέλλον της ανθρωπότητας και του πλανήτη που τη φιλοξενεί. Και όμως, αυτός ο ξετσίπωτος καπιταλισμός παρουσιάζεται ως το μόνο «λειτουργικό» οικονομικό σχήμα, χωρίς να αφήνεται περιθώριο για ανάπτυξη καμίας εναλλακτικής λύσης. Και αυτό παρ’ όλες τις ολοένα εντεινόμενες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες που ενδογενώς παράγει. Πρόκειται για έναν καπιταλισμό ολιστικά ολοκληρωτικό.

* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

πηγή

This entry was posted in Αναδημοσίευση από Η Εφημερίδα των Συντακτών. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s